Παραπλανητικές ιδέες

This post was originally published on this site

του Μιχάλη Ψύλου, δημοσιογράφου

H απειλή του προέδρου Τραμπ για απόσυρση Αμερικανών στρατιωτών από τις αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη, σηματοδοτεί ένα ακόμη ευρύτερο ρήγμα στις ολοένα και πιο ελάχιστες σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Λευκού Οίκου.

Από τους δασμούς, μέχρι την στρατιωτική επέμβαση στο Στενό του Ορμούζ και τον πόλεμο στο Ιράν, η Ουάσιγκτον διαφωνεί σχεδόν με όλους τους ευρωπαίους «μεγάλους» παίκτες.

Αναμφίβολα, ο πρόεδρος Τραμπ θέτει υπό αμφισβήτηση την πιθανότητα ενός αποτελεσματικού μέλλοντος συνεργασίας με τις ΗΠΑ για την άμυνα της Γηραιάς Ηπείρου.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο πληθαίνουν οι φωνές για την ανάγκη η Ευρώπη να εξοπλιστεί αργά ή γρήγορα με τη δική της ενιαία άμυνα , ουσιαστικά αναλαμβάνοντας ολόκληρο το ΝΑΤΟ ή ακόμα και δημιουργώντας ένα σαφώς «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ».

Το νέο μοντέλο

Το ενδεχόμενο μιας μικρότερης αμερικανικής εμπλοκής στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, δεν συνιστά όμως εγκατάλειψη, αλλά αναδιάρθρωση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εγκαταλείπουν την Ευρώπη. Επαναπροσδιορίζουν τις συνθήκες της παρουσίας τους στη Γηραιά ήπειρο Πρόκειται για το νέο μοντέλο διεθνούς τάξης που αναδύεται.

Αυτό, φυσικά, περιλαμβάνει μια αφήγηση που στοχεύει στην απεικόνιση της Ρωσίας και της Κίνας, κατά δεύτερο λόγο, ως των εχθρών προ των πυλών, που είναι έτοιμοι  να καταλάβουν μέρη της Ευρώπης, στο όνομα μιας ιμπεριαλιστικής και επεκτατικής ιδεολογίας.

Αυτό δεν διαφέρει φυσικά ,από ορισμένες αμερικανικές ταινίες της δεκαετίας του 1980, στις οποίες οι Ρώσοι – ή οι Σοβιετικοί, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου – απεικονίζονταν ως αδίστακτοι, άκαρδοι και διψασμένοι για εξουσία.

Μόνο που και η Ρωσία αισθάνεται αυτή τη στιγμή λιγότερο ασφαλής από το συνηθισμένο. Νιώθει σοβαρά την πίεση των ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις ενεργειακές της υποδομές.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ λέει μάλιστα ότι η Μόσχα « θα προτιμούσε να επιτύχει τους στόχους της μέσω μιας ειρηνευτικής συμφωνίας». Εστω και αν επαναλαμβάνει για λόγους προπαγάνδας ότι η  Μόσχα είναι έτοιμη να «πείσει» το Κίεβο συνεχίζοντας τον πόλεμο στην Ουκρανία, εάν δεν υπάρχει περιθώριο για διαπραγμάτευση.

Ένα νέο «Ελσίνκι»

Από το λεξιλόγιο των περισσότερων Ευρωπαίων ηγετών έχει εξαφανιστεί η «άλλη λύση»: Η πιθανότητα μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας για τη Γηραιά ήπειρο. Ενα νέο Ελσίνκι δηλαδή, για να θυμηθούμε την περίφημη «Τελική Πράξη του Ελσίνκι, που υπογράφηκε την 1η Αυγούστου 1975 από 35 κράτη που κατοχύρωσε το απαραβίαστο των συνόρων μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την ειρηνική επίλυση διαφορών και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αντί όμως για αυτό, η Ευρώπη έχει διαλέξει τον δρόμο του επανεξοπλισμού και της «πολεμικής οικονομίας». Ακόμη κι αν αυτό κοστίζει στην ευημερία των νοικοκυριών και στην ανταγωνιστικότητα της πραγματικής οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα της «κρίσης» καθίσταται παραπλανητική. Οι κρίσεις είναι, εξ ορισμού, στιγμές ρήξης. Αυτό που βιώνουμε είναι διαφορετικό: είναι μια συνεχής διαδικασία αναδιάρθρωσης, όπου η εξουσία σε πλανητικό επίπεδο αναδιανέμεται.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το διεθνές σύστημα θα αλλάξει. Ήδη αλλάζει.

Πριν 2.500 χρόνια, ο Κινέζος στρατηγός και φιλόσοφος Σουν Τζου, στο έργο του «Η Τέχνη του Πολέμου», υποστήριζε ότι μια στρατηγική χωρίς τακτική μπορεί να οδηγήσει σε μια γρήγορη νίκη, αλλά μια τακτική χωρίς στρατηγική μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την ήττα. Δεν  είναι άλλωστε μόνο ότι ο κόσμος είναι πολύ πιο ασταθής. Είναι ο τρόπος που ερμηνεύουμε τον κόσμο, που έχει γίνει ξεπερασμένος.

Home News