This post was originally published on this site
Στην Ελλάδα αιγιαλός ορίζεται από τον νόμο 2971/2001 ως: “η ζώνη που καταλαμβάνει η θάλασσα στις μέγιστες συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων”. Οι ζώνες από τις οποίες αποτελείται ο αιγιαλός, σε γενικές γραμμές, είναι η ζώνη θραύσης κυμάτων, η παραλιακή ζώνη (εγγύτερη και ευρύτερη) και το εγγύς χερσαίο εσωτερικό. Το εύρος και η διαμόρφωσή του εξαρτάται άμεσα τόσο από την κατά τόπους θαλάσσια κατάσταση (παράκτια ρεύματα, κυματισμός, μορφολογία βυθού, παλίρροιες) όσο και από τη μορφολογία του χερσαίου τμήματός του (ποτάμιες εναποθέσεις υλικών και προσχώσεις, δέλτα ποταμών, καιρικά φαινόμενα, μπαζώματα κοιτών) αλλά και εσχάτως από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, επακόλουθα της κλιματικής αλλαγήςΗ δόμηση στον αιγιαλό είναι μια διαχρονική κατάσταση που αρχικά ήταν εντγμένη σε βιώσιμα πρότυπα. Οι οικισμοί σε περίπτωση που βρίσκονταν στην παραλία που η ακτή ήταν βραχώδης και όχι στην άμμο. Σε περίπτωση που ήταν στην άμμο οι κατασκευές ληταν αρκετά μέτρα εσωτερικά, με ασφάλεια από την ευισθησία των πρανών στους κινδλυνιυς της φύσης. Τα κτίρια τότε δεν είχανε τα γνωστά μπαλκόνια της δεκαετίας του ’60 και του ’70 γύρω γύρω από το κτίσμα. Τότε επίσης πριν το ’70 δεν υπήρχαν τα ημιτελή κτίρια που κοσμούν την Ελλάδα ακαλαίσθητα.
Ο αιγιαλός τοποθετείται σε ένα δυναμικό σύστημα αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην ξηρά και τη θάλασσα το οποίο μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου, με αποτέλεσμα κάθε σταθερή κατασκευή σε αυτή τη ζώνη να είναι εγγενώς εκτεθειμένη. Ειδικά τα σύγχρονα κτίρια ακομα περισσότερο.
Παρά το αυστηρό νομικό καθεστώς καθώς ο αιγιαλός αποτελεί δημόσιο αγαθό, η αυθαίρετη δόμηση (ιδίως δεκαετίες 1960–2000) στα μεγάλα αστικά κέντρα, η τουριστική πίεση ιδιαίτερα στα νησιά, καθώς και ο ανεπαρκής χωροταξικός σχεδιασμός είχαν ως αποτέλεσμα χιλιάδες οικισμοί και υποδομές να βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού κινδύνου. Επίσης ενότε οι έλεγχοι είναι ή ανύπαρκτοι ή πλημμελής από τις αρμόδιες αρχές.
Οι βασικοί κίνδυνοι που προκύπτουν από την χωρίς σχέδιο δόμηση στις ακτές είναι η παράκτια διάβρωση που οδηγεί σε απώλεια εδάφους λόγω κυματισμού και ρευμάτων που μπορεί να επιδεινώνεται. Οι ανθρώπινες παρεμβάσεις όπως τα λιμάνια και οι μώλοι επιδρουν και αυτές με το καθρεπτισμό των κυμάτων οι θαλάσσιες πλημμύρες με συνδυασμό κυμάτων και ανύψωσης της στάθμης της θάλασσας, στην Ειρηνικό και στον Ατλαντικό το φαίνομενο είναι εμφανέστατο πλέον που μπορούν να οφείλονται σε ακραία καιρικά φαινόμενα ή υποθαλάσσιους σεισμούς και κατολισθήσεις και τέλος από κατολισθήσεις στη παράκτια ζώνη.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν συνέπεια της γεωλογικής σύστασης του αιγιαλού, καθώς τα εδάφη που τον αποτελούν χαρακτηρίζονται ως χαλαρά, κυρίως αμμώδη ή ιζηματογενή ως
προς τη σύστασή τους, και ο υδροφόρος ορίζοντας είναι ιδιαίτερα υψηλός. Επίσης η κλιματική αλλαγή επιδρά και αυτή στη θάλασσα.
Διαχρονικά παραδείγματα:
- Τσουνάμι Αμοργού 1956 – Ένα από τα ισχυρότερα τσουνάμι στη Μεσόγειο το οποίο προκάλεσε μεγάλες καταστροφές σε παράκτιους οικισμούς του νησιού. Υπενθυμίζει ότι ο αιγιαλός δεν είναι “σταθερό” περιβάλλον.
- Θεσσαλονίκη (παραλιακό μέτωπο) – Ιστορικές μεταβολές ακτογραμμής ως αποτέλεσμα ανθρώπινων επιχώσεων για αστική ανάπτυξη οι οποίες οδήγησαν στην μακροχρόνια αλλοίωση φυσικού συστήματος.
- Χαλκιδική (διάβρωση ακτών – συνεχές φαινόμενο) – Η έντονη τουριστική πίεση οδήγησε στην δόμηση και σε παρεμβάσεις κοντά στη θάλασσα με αποτέλεσμα την καταστροφή παραλιών σε περιοχές όπως η Κασσάνδρα.
- Μάνδρα Αττικής (2017) -Παρ’ότι όχι καθαρά αιγιαλός, συνδέεται καθώς τα μπαζωμένα ρέματα που κατέληγαν στη θάλασσα σε συνδυασμό με την αυθαίρετη δόμηση σε φυσικές απορροές, καταδεικνύει το πώς η παράκτια ζώνη επηρεάζεται άμεσα από την ενδοχώρα.
- Μάτι Αττικής (2018) -Αν και κυρίως πυρκαγιά, η χωροταξία της παραλιακής ζώνης ήταν κρίσιμη καθώς η αυθαίρετη και πυκνή δόμηση έως τον αιγιαλό με περιορισμένες διεξόδους προς τη θάλασσα, οδήγησε στον εγκλωβισμό των κατοίκων. Καταδεικνύει το πώς η άναρχη δόμηση σε παράκτια ζώνη αυξάνει την τρωτότητα.
Ο αιγιαλός αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα ισορροπίας στο οποίο: Δεν προσφέρεται η μόνιμη δόμηση πάνω σε πρανή στην παραλία. Η αυθαίρετη ανάπτυξη αυξάνει τον κίνδυνο καταστροφών, ενώ οι φυσικές καταστροφές ενισχύονται από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει το πρόβλημα (άνοδος στάθμης, ακραία φαινόμενα). Συνεπώς, η επικινδυνότητα του αιγιαλού δεν είναι απλώς θέμα “κακών καιρικών φαινομένων”, αλλά απαιτείται μακροχρόνιος πολιτικός σχεδιασμός που θα στηρίζεται στην αυστηρή εφαρμογή νομοθεσίας αιγιαλού, στην αποφυγή δόμησης στην άκρη της ακτής, στην κατεδάφιση αυθαιρέτων σε κρίσιμες ζώνες, στην ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιων περιοχών στην εκτίμηση και χαρτογράφηση κινδύνου και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Το άρθρο Δόμηση στον αιγιαλό και φυσικές καταστροφές εμφανίστηκε πρώτα στο TravelDailyNews Greece & Cyprus.
https://www.traveldailynews.gr/column/arthro/domisi-ston-aigialo-kai-fysikes-katastrofes/
Add Comment