ΑΠΟΨΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΗΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

Φυτώρια ευφυΐας: Μια “πολιτική” ματιά στην παιδεία

This post was originally published on this site

Είτε το θέλουμε, είτε όχι ορισμένες από τις επωφελέστερες για τον άνθρωπο επιστημονικές έρευνες γίνονται από εταιρίες ή από όργανα που έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους την βελτιστοποίηση της απόδοσης και, τελικά, το κέρδος.

Η Lucy Crehan, μια εκπαιδευτικός από την Αγγλία, έγραψε το βιβλίο Φυτώρια Ευφυΐας, το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και τη σειρά “ο κοινός λόγος”. Εκεί η συγγραφέας περιγράφει ένα πολύ ενδιαφέρον ταξίδι της σε συγκεκριμένες χώρες του κόσμου, επιχειρώντας να καταλάβει πώς λειτουργούν τα εκπαιδευτικά τους συστήματα. Επέλεξε τις χώρες αυτές (Φινλανδία, Ιαπωνία, Καναδά, Σαγκάη, Σιγκαπούρη) με βάση τα αποτελέσματα που τα παιδιά με καταγωγή από εκείνες επιτυγχάνουν στις εξετάσεις του προγράμματος PISA (Programme for International Student Assesment- Διεθνές πρόγραμμα για την αξιολόγηση των μαθητών).

Πρόκειται για εξετάσεις που διοργανώνει ένας οικονομικός οργανισμός, ο ΟΟΣΑ (Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη) και οι οποίες καλύπτουν την κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Βάσει των αποτελεσμάτων οι χώρες κατατάσσονται σε μια λίστα, ανάλογα με τα σκορ που συγκέντρωσαν αθροιστικά τα παιδιά, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις κάποια (δυσμενή) αποτελέσματα στις εξετάσεις αυτές γίνονται εφαλτήριο για εθνικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις.     

Από τη φύση τους λοιπόν οι συγκεκριμένες εξετάσεις συνδέονται εμμέσως με κάποιο οικονομικό διακύβευμα,  το οποίο η Crehan προσδιορίζει στη σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού συστήματος και μελλοντικής επαγγελματικής αποκατάστασης των σημερινών παιδιών. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που αναφέρει στο μέρος του βιβλίου για το εκπαιδευτικό σύστημα του Καναδά, περιγράφοντας ένα περιστατικό αμέλειας ενός μαθητή που παρακολούθησε η ίδια σε μια τάξη. Η καθηγήτριά του μαθητή, αντί να τον επιπλήξει που δεν προετοίμασε την εργασία του, του είπε ότι η αμέλειά του θα γίνει ευκαιρία να δουλέψουν μαζί περισσότερο. (…) Αν συμβαίνει αυτό, τότε ο μαθητής ποτέ δεν θα δουλέψει σοβαρά , γιατί θα ξέρει ότι δεν χρειάζεται. Κάτι τέτοιο μπορεί να είναι θαυμάσιο για τον ίδιο στο σχολείο (…) αλλά στο μέλλον δεν πρόκειται ποτέ να στεριώσει σε καμία δουλειά, σχολιάζει η Crehan στην σελ. 267.

Η συλλογιστική της Crehan, ρεαλιστική και αγοραία ταυτόχρονα, δημιουργεί ενδιαφέροντα ερωτήματα στον αναγνώστη, τα οποία ίσως έχει θέσει στον εαυτό του και ως γονιός. Πώς λειτουργεί η εκπαίδευση και πώς η παιδεία; Που θα πρέπει μια κοινωνία να ρίχνει την βαρύτητα της  διαπαιδαγώγησης; Στο να δημιουργηθούν όσο πιο «εξοπλισμένοι επαγγελματίες» γίνεται με ξένες γλώσσες, με δεξιότητες, και τελικά με πολύ λιγότερο χρόνο παιχνιδιού ως παιδί; Ή μήπως στο να γίνουν όσο περισσότεροι ελεύθεροι άνθρωποι γίνεται, κάνοντας αυτό που θέλουν στην ζωή τους με κίνδυνο να μην είναι αυτό που η κυρίαρχη άποψη σήμερα θα έλεγε «επιτυχημένοι»;

Εν ολίγοις, η Crehan μπορεί να το έχει λυμένο, αλλά το βιβλίο της δίνει τελικά σε εμάς το έρεισμα να (ξανά)σκεφτούμε: τι εκπαιδευτικό σύστημα θέλουμε;  

Τα ζητήματα που θίγονται από το βιβλίο είναι, άρα, εξόχως πολιτικά. Έτσι, ακόμη και αν κανείς διαφωνεί με την συγγραφέα, το Φυτώρια Ευφυΐας δεν παύει να είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα αυτοψία και μελέτη για το πώς οι διάφορες κοινωνίες αντιμετωπίζουν το μέλλον τους και με ποια νοοτροπία εφοδιάζουν τα παιδιά. (Στο κεφάλαιο για την Φινλανδία αφηγείται μια επίσκεψη σε παιδικό σταθμό- σ. 34): Στην πόρτα υπήρχε μια πινακίδα με κάποια ερώτηση, και γύρω της σκόρπιες λέξεις τις οποίες δεν καταλάβαινα. Όταν περάσαμε πάλι από εκεί, ζήτησα από την Κριστίνα να μου μεταφράσει. «Σημαίνει “Μόνο έπαιξες σήμερα;”» και συμπυκνώνει όλους του λόγους για τους οποίους το παιχνίδι ωφελεί τα παιδιά. Τα παιδιά στον παιδικό σταθμό και το νηπιαγωγείο δεν μαθαίνουν με τον τυπικό τρόπο, καθισμένα σε θρανία, αλλά μέσα από το παιχνίδι.   

Στο ταξίδι της στην Ιαπωνία η Βρετανή συγγραφέας εντυπωσιάστηκε από το περιοριστικό πλαίσιο στην σχολική τάξη και την μεγάλη σημασία των κανόνων. Όπως λέει, οι Ιάπωνες μαθητές καλούνται να μάθουν να λειτουργούν έτσι κατά τη διάρκεια της σχολικής τους φοίτησης. Είναι κάτι θετικό, είπαν [μητέρες με τις οποίες συνομίλησε η συγγραφέας], γιατί περνώντας μέσα από ένα τέτοιο περιβάλλον οι νέοι μαθαίνουν να ενστερνίζονται τους κανόνες και την πρέπουσα συμπεριφορά.

Πρόκειται σίγουρα για ένα ενδιαφέρον και ευκολοδιάβαστο ανάγνωσμα που δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς, αλλά και όσους είναι γονείς ή απλώς θεωρούν το ζήτημα της Παιδείας ένα από τα καθοριστικότερα για το μέλλον των λαών.        

Δ. Γλ.  
  









%d bloggers like this: